Ga naar de inhoud

Actua / De hemel in december

Een prominent wintersterrenbeeld is de Stier, met als typische kenmerken de heldere rode ster Aldebaran en de twee opvallende open sterrenhopen Plejaden en Hyaden. De Plejaden, ook wel het Zevengesternte genoemd, zijn te zien als een "wolkje" sterren met het blote oog. Onder een donkere hemel en met goede ogen kan men zeven sterren onderscheiden. Met een verrekijker lost deze groep op in tientallen sterren. De Hyaden vallen dan weer op door hun karakteristieke V-vorm, grenzend aan Aldebaran.

Met een telescoop kan men de bekende Krabnevel waarnemen, gelegen nabij de ster ζ Tau. Bijna duizend jaar geleden werd deze nevel gevormd door een ontploffende ster, een zogenaamde supernova. Vandaag de dag zijn de resten van deze explosie nog steeds waar te nemen. De nevel heeft haar naam te danken aan draderig aandoende filamenten, die lijken op de poten van een krab.

Voor waarnemers met een kleine telescoop vermelden we verder nog de open sterrenhopen NGC 1647, 1807 en 1817.

Ten noordoosten van de Stier vinden we het sterrenbeeld Voerman. Dit sterrenbeeld is gemakkelijk herkenbaar aan de zeer heldere Capella, de zesde helderste ster aan de hemel. In de Voerman vinden we een aantal mooie open clusters zoals M36, M37 en M38. Vooral M37 is erg geconcentreerd en doet erg mooi aan in een kleine telescoop. Verder zijn er nog de open sterrenhoopjes NGC 1664, 1778, 1857, 1893, 2281 en Cr 62. De zogenoemde Flaming Star Nebula rond de ster AE Aur laat zich vooral fotografisch goed vastleggen.

Orion is ongetwijfeld het mooiste wintersterrenbeeld, en is gemakkelijk herkenbaar aan de drie gordelsterren, de heldere oranje Betelgeuze en de witblauwe Rigel. Onder de gordelsterren vinden we M42, de bijzonder mooie Orionnevel. Reeds met het blote oog valt deze op als een wazig vlekje, en in een verrekijker of telescoop komt een prachtige waaiervorm tevoorschijn. In deze nevel worden sterren geboren die de nevel doen oplichten. Grenzend aan de Orionnevel ligt ook de kleinere nevel M43.

Verder vinden we in Orion nog de losse open sterrenhoop Cr 70 rond de gordelsterren, de cluster Cr 69 rond λ Ori, de open cluster NGC 1981 vlak ten noorden van de Orionnevel en de reflectienevel M78. De beruchte Paardekopnevel is te vinden in de buurt van σ Ori, maar hiervoor is een grote telescoop en een donkere hemel vereist.