Ga naar de inhoud

Actua / De hemel in april

Hoewel het niet altijd te merken is aan het weer is de lente wel degelijk in het land. Door het ingaan van het zomeruur wordt het 's morgens weer wat later klaar maar wordt het 's avonds ook later donker. De winterhemel verdwijnt snel na zonsondergang om plaats te maken voor de typische lentesterrenbeelden. Vorige maand bespraken we reeds enkele van deze sterrenbeelden, deze maand laten we er nog een vijftal aan bod komen.

Sterrenhemel

Hoog in het zuiden vinden we rond middernacht de Jachthonden. Dit klein en onopvallend sterrenbeeld bevat één van de bekendste spiraalstelsels, M51 of de Draaikolknevel. Reeds in een bescheiden telescoop is het stelsel herkenbaar en in een grotere kijker komen de spiraalarmen duidelijk tevoorschijn. Ook het aangrenzende stelsel NGC 5195 is gemakkelijk te zien. Beide sterrenstelsels interageren met elkaar onder invloed van de zwaartekracht tussen de twee.

Verder vinden we in de Jachthonden nog de sterrenstelsels M63 (bijgenaamd de "Sunflower Galaxy"), M106 en NGC 4631, en de bolhoop M3 als eenvoudig waarneembare objecten.

Ten oosten van de Leeuw vinden we het sterrenbeeld Hoofdhaar of Haar van Berenice. Het sterrenbeeld zelf is redelijk onopvallend maar bevat tal van sterrenstelsels die met een kleine telescoop te zien zijn. Zo is er M64, de "Black Eye Galaxy", een sterrenstelsel dat zijn naam ontleent aan een donkere stofband voor de kern. Ook de stelsels M85, M88, M91, M98, M99 en M100 staan in de buurt en kunnen bezichtigd worden met kleine tot middelgrote instrumenten. Voor eigenaars van grotere kijkers zijn er nog tal van zwakkere stelsels in dit gebied op te sporen.

Verder is er nog de open cluster Mel 111 nabij de ster γ Com, welke reeds opvalt als een wolkje met het blote oog onder goede omstandigheden. Met een verrekijker is deze cluster een mooi zicht. Ook vermeldenswaardig is de heldere bolhoop M53 nabij de ster α Com.

Ten zuiden van het Haar van Berenice vinden we dan weer het bekende sterrenbeeld Maagd, met als helderste ster Spica. Ook hier vinden we tal van sterrenstelsels. Samen met de sterrenstelsels in Hoofdhaar maken deze deel uit van de zogenaamde Virgocluster. Enkele voorbeelden zijn M49 (ellipsvormig), M58 (spiraalvormig), M59 (ellipsvormig), M60 (ellipsvormig), M61 (spiraalvormig), M84 (lensvormig), M86 (lensvormig), M87 (ellipsvormig), M89 (ellipsvormig) and M90 (spiraalvormig). Een ander en zeer bekend sterrenstelsel in de Maagd is M104, de Sombreronevel, maar deze maakt geen deel uit van de groep.

Nog te vermelden vallen de bolhoop NGC 5634 en ook 3C 273, de helderste quasar aan de hemel. Quasars zijn zeer heldere objecten aan de rand van het waarneembare heelal. Ondanks het feit dat 3C 273 de helderste is, is een middelgrote telescoop toch vereist om deze te kunnen ontwaren.

Nog wat zuidelijker vinden we nog twee onopvallende en minder bekende sterrenbeeldjes, de Raaf en de Beker. In de Raaf vinden we de botsende sterrenstelsels NGC 4038 en NGC 4039 (bijgenaamd de Antennae Galaxies) en de planetaire nevel NGC 4361. In de Beker vinden we de spiraalsterrenstelsels NGC 3511 en en NGC 3981 en het balkspiraalstelsel NGC 3887. Voor al deze objecten is helaas een flinke telescoop vereist, bovendien komt dit gebied bij ons nooit ver boven de horizon.